Stórnotendur raforku

Um 80% allrar raforku landsins fara til stórnotenda — álveranna þriggja (um 12,5 TWst á ári, ~65% af heildinni), kísilveranna og gagnaveranna. Í gær fóru 79,9% af fluttri orku til stóriðju. Notkunartölur einstakra fyrirtækja eru trúnaðarmál og því áætlaðar út frá samningum, ársskýrslum og framleiðslutölum.

Skipting notkunar

áætlað — smelltu á sneið til að lesa um kaupandann

Alcoa Fjarðaál~4,9 TWst · 25%
Norðurál~4,5 TWst · 23%
Rio Tinto ISAL~3,4 TWst · 17%
Gagnaverin~1,3 TWst · 6%
Elkem Ísland~1 TWst · 5%
PCC BakkiSilicon~0,5 TWst · 2%
Almenn notkun og annað~4,5 TWst · 23%

Alcoa FjarðaálReyðarfjörður~4,8–5 TWst/árinánar ▾

Eigandi: Alcoa (Bandaríkjunum)Frá: 2007Afl: ~575 MW

Stærsti einstaki raforkukaupandi landsins. Álverið framleiðir um 350 þúsund tonn af áli á ári og kaupir nær alla vinnslu Fljótsdalsstöðvar (Kárahnjúkavirkjunar) samkvæmt langtímasamningi við Landsvirkjun — verkefnin tvö voru byggð saman og eru stærsta einstaka fjárfesting Íslandssögunnar.

Rekur á fullum afköstum. Raforkusamningurinn við Landsvirkjun nær til 2048.

Sjá á kortinu (Fljótsdalslínur 3 og 4 á kortinu) →Alcoa Fjarðaál ↗Vatnsiðnaður — orkufrek stóriðja ↗

NorðurálGrundartangi~4,5 TWst/ári í venjulegu árinánar ▾

Eigandi: Century Aluminum (Bandaríkjunum)Frá: 1998Afl: ~545 MW

Næststærsti kaupandinn, með um 320 þúsund tonna ársframleiðslu. Kaupir orku frá öllum stóru vinnslufyrirtækjunum — Landsvirkjun, Orku náttúrunnar og HS Orku — og samdi 2026 um allt að 250 MW frá Landsvirkjun frá árinu 2027.

Bilun í rafbúnaði stöðvaði annan kerskálann 21. október 2025 og skar framleiðsluna niður um allt að tvo þriðju — stærsti einstaki atburður í raforkunotkun landsins um árabil (sjá Stóratburði á Sögu-síðunni). Endurræsing hófst í apríl og full framleiðsla er áætluð fyrir lok júlí 2026.

Sjá á kortinu →Vísir — 250 MW samningur ↗Vísir — endurræsing ↗

Rio Tinto ISALStraumsvík~3,3–3,5 TWst/árinánar ▾

Eigandi: Rio Tinto (Bretlandi/Ástralíu)Frá: 1969Afl: ~420 MW

Elsta álver landsins og upphaf stóriðjusögunnar — gangsett 1969 samhliða Búrfellsvirkjun. Framleiðir um 190–210 þúsund tonn á ári af sérhæfðum álstöngum (boltum) og kaupir orkuna af Landsvirkjun.

Framleiðslan hefur verið nálægt fullum afköstum eftir erfið ár í kjölfar rafskautavandamála og kjaradeilna; ljósbogatjón í kerskála kostaði félagið milljarða á síðasta ári.

Sjá á kortinu (Ísallínur 1 og 2 á kortinu) →vb.is — ljósbogatjónið ↗Wikipedia — Álverið í Straumsvík ↗

Elkem ÍslandGrundartangi~1 TWst/árinánar ▾

Eigandi: Elkem ASA (Noregi, í meirihlutaeigu China National Bluestar)Frá: 1979Afl: ~130 MW

Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga framleiðir kísiljárn (ferrosilicon) í þremur ljósbogaofnum, aðallega fyrir evrópskan stáliðnað. Fjórði stærsti raforkukaupandi landsins.

Hefur á síðustu árum ítrekað dregið úr framleiðslu þegar samningar um umframorku hafa ekki náðst — notkunin sveiflast því meira en hjá álverunum.

Sjá á kortinu (Járnblendilína 1 á kortinu) →Elkem Ísland ↗VLFA — umframorkudeilan ↗

Gagnaverin — Verne, atNorth, BorealisReykjanesbær, Hafnarfjörður, Akureyri, Blönduós~1–1,5 TWst/ári og vaxandinánar ▾

Eigandi: Verne: Ardian (Frakklandi) · atNorth: Partners Group (í söluferli 2025) · Borealis: íslenskir fjárfestingasjóðirFrá: 2011Afl: ~100–150 MW samanlagt

Fjögur gagnaver teljast stórnotendur: Verne í Reykjanesbæ (elsta, frá 2011), atNorth með gagnaver á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri, og Borealis á Blönduósi og Fitjum (~50 MW samanlagt). Reksturinn hefur færst frá rafmyntagreftri yfir í hefðbundna gagnavinnslu og gervigreind.

Hraðvaxandi geiri: Verne stækkar fyrir milljarða undir nýjum eigendum, atNorth var sett í söluferli 2025 metið á yfir 500 milljarða króna, og Borealis vinnur að stækkun á Blönduósi.

Sjá á kortinu →Kjarninn — fjögur gagnaver stórnotendur ↗Innherji — atNorth í söluferli ↗vb.is — stækkun Verne ↗

PCC BakkiSiliconBakki við Húsavík~0,4–0,5 TWst/árinánar ▾

Eigandi: PCC SE (Þýskalandi)Frá: 2018Afl: ~60 MW

Kísilmálmverksmiðja með tvo ljósbogaofna, byggð samhliða Þeistareykjavirkjun sem sér henni fyrir orku. Eina stóriðjan á Norðausturlandi.

Eftir erfið byrjunarár og framleiðslustöðvun 2020–21 hefur verksmiðjan verið í samfelldum rekstri á báðum ofnum.

Sjá á kortinu →PCC BakkiSilicon ↗