Batterí íslenska raforkukerfið

Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst réð úrslitum í stærsta pólitíska álitamálinu sem snertir orkumálin: 52,8% sögðu nei við að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið — 118.040 atkvæði á móti 105.339 — og kjörsókn var 82,5%. Orkulöggjöf ESB verður því áfram innleidd um EES-samninginn en ekki í gegnum aðild, og álitsgerð þriggja lagaprófessora við Háskólann í Reykjavík, sem forsætisráðuneytið birti 27. ágúst, stendur sem meginlýsing á stöðunni: orkupakkarnir fela ekki í sér framsal orkuauðlinda, eignarhald og arður er áfram hjá aðildarríkjunum og ákvörðun um sæstreng er á valdi Íslands. Þriðji orkupakkinn er innleiddur, sá fjórði bíður. Landsvirkjun greindi frá því 29. ágúst að vinna við 25 MW toppvélina á Þeistareykjum gangi vel: lagnaskurður frá stöðvarhúsi að skiljustöð og niðurdælingarsvæði er langt kominn og gröftur fyrir vélargrunni hafinn. Toppvélin nýtir háþrýstigufu til raforkuvinnslu áður en gufan fer inn í núverandi kerfi og skilar því meiri orku úr sama gufumagni. Annað er óbreytt: fjórtán vindmyllur af 28 eru komnar upp í Vaðölduveri (120 MW alls, full keyrsla fyrir árslok 2027), Efla hefur eftirlit með stækkun Sigöldu í 215 MW og Suðurnesjalína 2 stefnir í rekstur fyrir áramót. Óafgreidd eru 120 MW stækkun Verne, áfrýjun vegna virkjunarleyfis Hvammsvirkjunar og umsagnarfrestur um leiðbeiningar Raforkueftirlitsins um heildsöluorkumarkað, sem rennur út 4. september.

Flutningskerfið hefur verið tíðindalaust í fjóra sólarhringa — síðasta tilkynning frá stjórnstöð Landsnets var kl. 14:49 þann 26. ágúst, þegar skerðingum vegna bilunar á Svartsengislínu 1 var aflétt. Sú truflun, 25.–26. ágúst, er enn stærsti atburður sumarsins. Jöfnunarorkumarkaðurinn hefur róast að sama skapi: síðasta virkjun var kl. 23 þann 29. ágúst á 8.108 kr/MWst, langt undir 25.000 kr/MWst hámarki síðustu tveggja vikna, virkjunartímarnir eru 118 klukkustundir og jöfnunaraflið stendur nú í jafnvægi. Um hádegi flytur kerfið 2.094 MW og vinnslan er 2.069 MW — 1.440 MW vatnsafl (70%) og 628 MW jarðvarmi (30%), engin olía. Stærsti flutningur milli landshluta er 560 MW frá Suðurlandi til höfuðborgarsvæðisins, 27% af heildinni. Í gær fóru 47,7 GWst um kerfið, 81,4% til stóriðju, og 99 af 104 mælipunktum eru í lagi.

Þórisvatn er komið á ystu nöf: 578,57 m y.s. og 98% staða, 43 sentimetrum frá yfirfallshæð í 579,00 m og 1,20 metra yfir rekstraráætlun. Framreikningur Batterís telur yfirfall tvísýnt — línan stefnir rétt undir yfirfallshæð — en haldi lónið sæti sínu ofarlega í sögulega bilinu gæti yfirfall hafist strax 31. ágúst. Hálslón sækir enn hratt á: 619,37 m y.s. og 90% staða eftir 30 sentimetra hækkun á sólarhring, 2,90 metra á viku og 12,02 metra á 30 dögum, 5,63 metrar í yfirfallshæð og spáin miðar við 28. september. Leysingar á Brúarjökli eru þó komnar yfir hámark: Kreppa við Lónshnjúk flytur 103 m³/s, 7 m³/s minna en í gær. Blöndulón situr eftir í 475,55 m y.s. og 79% stöðu, 2,08 metrum undir áætlun, og þar telst yfirfall ólíklegt á þessu vatnsári; Blanda neðan virkjunar flytur 32 m³/s, 60% minna en á sama degi í fyrra, meðan Þjórsá neðan Búrfells er í 403 m³/s og hækkandi. Utan vatnasviða virkjananna er annað jökulhlaup mánaðarins í gangi í Múlakvísl. Það sem af er ári hafa 10,8 TWst farið um flutningskerfið, 8,9% minna en á sama tímabili í fyrra og 11% undir meðaltali áranna 2021–2025, og hlutur stóriðju er 79% á móti 83% að meðaltali.